Historia Kamishibai

Początki Kamishibai sięgają XII w. Ten sposób przekazywania historii rozpowszechnili buddyjscy mnisi, którzy nauczali niepiśmienną ludność. Zamiast kartonowych plansz używali jedwabnych, bądź papierowych rulonów, na które nanosili dostępnymi materiałami malowidła/teksty. Rulony te nazywały się „emaki-mono” (jap. 絵巻物, gdzie „e” –to obraz, „maki”-zwój, a „mono” – rzecz).

Na kilkaset kolejnych lat historia Kamishibai się zaciera i nie ma na temat tej techniki wzmianek w dostępnych źródłach historycznych. Wiemy natomiast, że Kamishibai powraca do Japonii z początkiem XX w.

W 1923 roku zostaje przeprowadzone pierwsze przedstawienie Kamishibai dla dzieci. Powrotowi papierowego teatru towarzyszą liczne kryzysy gospodarcze Japonii oraz działania wojenne. Tysiące Japończyków traci w tym czasie pracę i to właśnie  Kamishibai staje się ich źródłem zarobkowym. Tysiące wędrownych kamishibaistów zaczyna opowiadać dzieciom na terenie całej Japonii historie z wykorzystywaniem ilustrowanych plansz.
Można znaleźć wzmianki o tym, że w momencie kulminacyjnym na ulicach Japonii spotkać można było nawet ok. 50 000 kamishibaistów jednocześnie, co oznacza, że opowieści słuchało w tym samym momencie ok. 5 mln dzieci.

Historia Kamishibai

Wędrowni opowiadacze przymocowywali swój drewniany parawan do bagażnika roweru, przez co swobodnie mogli jeździć i opowiadać historie od wioski do wioski. Kamishibaista ogłaszał swój przyjazd używając instrumentu o nazwie hyoshigi (jap. 拍子木). Charakterystyczny, głośny dźwięk wydobywający się z hyoshigi powstaje poprzez uderzanie o siebie dwóch drewnianych pałeczek. Dzieci słysząc ten charakterystyczny dźwięk przybiegały, aby za drobną opłatą uczestniczyć w przedstawieniu. Kamishibaista woził ze sobą także zapas cukierków – najlepsze miejsca udawało się zdobyć tym dzieciom, które kupiły najwięcej łakoci.

Historia Kamishibai

Lata 50. XX wieku i tworzone ówcześnie ilustracje dotyczące przygód różnych postaci, w tym najpopularniejszego japońskiego superbohatera – Ogon Bata stały się początkiem rozwoju japońskiej techniki anime oraz mangi.
Ciekawostką jest fakt, że historie przygód Ogon Bata wyprzedziły o całe 10 lat powstanie komiksów na temat Supermana, Batmana czy Spidermana.
Przypuszczać można więc, że amerykańscy superbohaterowie powstali pod wpływem inspiracji postacią japońskiego Ogon Bata. Świadczyć może o tym m.in. ich wygląd – dostrzegacie podobieństwa?

Historia Kamishibai

W latach 60. XX wieku technika Kamishibai zaczyna być wypierana przez rozwój telewizji i radia. O popularności i zakorzenieniu w świadomości japończyków tej metody świadczy fakt, że początkowo telewizja nazywana była przez nich „elektrycznym Kamishibai”.

Historia Kamishibai

Ostatnim tradycyjnym opowiadaczem Kamishibai był pan Takemaru Nagata. Urodził się w 1928 roku, a pierwszą swoją historię opowiedział w 1953 roku. Pan Nagata jeździł na rowerze z przymocowanym do niego parawanem Kamishibai do końca swego życia. Na szczęście zdążył przekazać swoją wiedzę i umiejętności młodszym opowiadaczom, którzy do dziś z pewnością korzystają z doświadczenia i nauk pana Nagaty. Japończyk prowadził także własny sklep z planszami Kamishibai, w którym pod koniec jego życia znaleźć można było około 700 różnych opowiadań.

Współcześnie Kamishibai zyskuje powtórnie coraz większą popularność. Metoda ta cieszy się dziś dużym powodzeniem nie tylko w  Japonii, ale także w Kanadzie, USA, Hiszpanii, Francji czy Niemczech.

Zamierzamy szerzyć w Polsce zainteresowanie techniką Kamishibai, oraz umożliwić jak największej liczbie dzieci spotkanie z tym niezwykłym Tetarem Ilustracji!